Agenda 21

GOSARI OREKATUA

2012-01-31T06:53:00.000-08:00

Gosariak, egokia izateko, egunean zehar ahoratzen diren kaloria guztien % 20-25 bitartean eman behar lizkiguke. Eta, bestalde, orekatua izateko, elikagai-talde desberdinak hartu behar ditu bere baitan: esnekiak (esnea, jogurta, gazta, gaztanbera), fruta eta zerealak (ogia, tostadak, zerealak, galletak). Beste elikagai batzuk ere har daitezke (haragi-eratorriak, hestebeteak, gozoak, etab.), baina kopuru txikietan.
• Zerealak. Energia-iturri diren karbohidratoak ematen dizkigute, bitaminak eta mineralak. Horrez gain, zuntza ere ematen digute.
• Esnekiak. Kalitatezko proteinak edukitzeaz gain, kaltzioa, eta A, D eta Btaldeko bitaminak ere esnekiek emdizkigute.
• Fruta. Horien bidez, karbohidratoak, ura, bitaminak, mineralak eta zuntzak eskura ditzakegu.
• Haragikiak. Urdaiazpiko egosia (serranoarekin kontuz), gantz gutxiko haragiak, hestebeteak… Ehunak eta zelulak sortzeko beharrezkoak diren kalitatezko proteinak, eta energia-iturri diren gantzak ekarriko dizkigute, baina kontuz, neurrian hartu beharrekoak dira eta.
• Bestelakoak. Azukrea, mermelada, eztia, etab. karbohidratoak eta energia ematen dizkigute.

ONDO GOSALTZEAREN GARRANTZIA

2012-01-31T06:51:00.000-08:00

Gaur egungo gure elikaduraren akats nagusietako bat hauxe da: egunean zehar ez ditugu otorduak ongi banatzen (gutxi gosaltzen dugu, bazkaria ere korrika eta presaka, eta afaria berandu, eta sarritan elikagai desegokiekin), gurea bezalako gizarte “garatuek” daramaten bizimodu-erritmoak behartuta.
Dietetikaren ikuspegitik egindako inkesta gehienek argi eta garbi uzten dute goizeko otorduan egiten dugun ahoratzea ez dela nahikoa, nutrizioaren nahiz kalorien aldetik. Gosariari ez zaio behar duen garrantzirik eman, eta korrika eta presaka, itsumustuan ia, egindako obligaziotzat hartu izan da. Euskaraz hitzak ez digu argitasun handirik ematen, baina beste hizkuntzetan, goizeko otordu horrek gauean egindako baraualdia hausten duela adierazten du (des-ayuno gazteleraz, de-jeuner frantsesez), ehorrexegatik, gaueko atsedenaldia hautsi eta egunean zehar egin beharreko lanei aurre hartzeko indarra ematen digun otorduari garrantzi gehiago jarri beharko genioke. Gure gorputzak eskertuko liguke.
Garai batean, eta gure gaurkoa ez bezalako beste gizarte-eredu batzuetan baita oraindik ere, goiz-erdialdera egindako hamaiketakoak osatu egiten zituen gorputzaren premiak. Eta bigarren otordu osagarri horretan hestebeteak, gazta, arrautzak, etab. kontsumitu ohi ziren. Gaur egun, ordea, pertsona askorentzat (ia gehienentzat esango nuke) kafe edo zuku bat eta galleta-pare bat, hori izaten da beren eguneroko gosaria. Eta hori, noski, ez da aski jan-neurri orekatua egiteko. Izan ere, gosaria ezinbestekoa da goizeko lan-jardunari indarrez ekiteko, lanean edo ikasketetan gastatuko dugun glukosa-depositua bete-beteta eramateko.

ELIKAGAIEZ ALA ELIKADURAZ

2011-11-17T03:24:00.000-08:00

Kurtso honetako gaia: Elikadura jasangarria

2011-10-11T02:55:00.000-07:00

ELIKADURA ALA €LIKADURA?

Elikagaien kalitatea eta ekoizpen era dela eta kezka sortu da gizartean: gaixotasunak, arriskuak, ingurumena,… Gardentasuna falta da: ez dakigu nondik datozen eta nola produzituta dauden egunero jaten ditugun elikagaiak. Intsektizidak, fungizidak, herbizidak, ongarri sintetikoak, hormonak eta botikak erabiltzen dira landare eta animalien ekoizpenean. Gainera sarritan kontsumitzen ditugun elikagaiak hemendik urruti produzitutakoak dira garraioaren ingurumen inpaktuak areagotuz.
Batzuen iritziz, elikadura arazoentzatko konponbidea genetikoki aldarazitako organismoen eskutik etorriko zaigu, horiek batere onuragarriak ez diren egoerak eta izurriak jasateko gai dira eta. Hala ere, inork ez daki laborantza horiek etorkizunean osasun eta ekonomi arazoa larriak ekar ote ditzaketen. Oso garatua ez dauden herrialdeek are menpekotasun handiagoa jasan lezakete, desberdintasuna eta gosea areagotuz.
Kalitate bereiziko elikagaien produkzioa (ekologikoa, artesanala, bertakoa, ea.) eta merkaturatzeko bide motzak bertako nekazaritza eta nekazal ingurunea indartzeko eta hobetzeko aukera bezala ikusten dira. Produktu fresko eta sasoikoen kontsumoaren sustapenarekin batera kultura gastronomikoa eta agro-biodibertsitatea (bertako elikagai barietateak…) errekuperatzea lortu daiteke.
Haur eta gazteen garapen egoki bat baldintzatzen duten elementuen artean elikadura osasuntsua bermatzea eta txikitatik dieta orekatuen bidez elikatzeko ohitura osasuntsuak praktikatzea daude (jaten dutenaren ezaugarrietaz hausnartuz).

Los huertos escolares

2010-12-17T03:02:00.001-08:00